فوايد درخت زرشك و ميوه‌‍ْ آن
پوست ريشه زرشك به صورت استعمال خارجي و 4 گرم در نيم ليتر اب جوشانده معادل سه فنجان در روز بين دو غدا بنوشيد . و در طب سنتي ان را گرم و خشك ، قابض و مدر مي دانند .
جوشانده ي شاخه هاي جوان همراه با برگ آن ، براي پيشگيري از گسترش بيماري هاي دهان و دندان به صورت موضعي ( مزه مزه كردن) مصرف مي شود.
ميوه زرشك سته ، يعني گوشتي و شبيه انگور كوچك و به رنگ زيباي زرشك است.
زرشك (دانه دار و بي دانه ) از ديد طب سنتي سرد و خشك است. در قدار كم قابض و در مقدار زيادتر مسهل و مدر مي باشد و نيز شامل خواص زير است:
مقوي قلب ، صفرابر،مسكن حرارت معده و كبد و بندآورندهْ خون از بواسير .
براي بيماران سرد مزاج بايد با ادويه ي گرم و خوش بو مانند سنبل ،طيب يا قرنفل مصرف شود . از آب زرشك براي درمان مسموميت ها و پيشگيري از استفراع استفاده مي كنند و تب بري قوي است.
مقدار مصرف هر وعده اب زرشك ، صد گرم (حدود نيم ليوان ) و از زرشك خشك پانزده گرم بسنده خواهد بود . كساني كه سرفه مي كنند بايد اب زرشك را با كمي عسل بنوشند .
يونانيان و رومي هاي قديم با زرشك آشناي داشته اند. سيمون ژانون سي در قرن هشتم ، نخستين كسي است كه ان را به عربي بربريي ناميد .
از نشانه ها پيداست كه از ديرباز ، زرشك را در ايران مي شناخته اند و از خواص ان اگاهي داشته اند . در تاريخ امده است كه حكيم زكرياي رازي زرشك را براي ادمي مفيد تشخيص داده و به هارون الرشيد خليفه ي عباسي سفارش كرده است كه براي درمان تب ،عطش و التهاب از اب زرشك بنوشد .
غرغرهْ ده گرم زرشك كوبيده در صد سانتي متر مكعب اب كه يك دقيقه جوشيده باشد ،گلو درد را درمان مي كند و نوشيدن دو فنجان از ان براي مداوا و تسكين موقتي تنگي نفس مفيد است.
اين ميوه داراي حدود شش درصد اسيد هاي ماليك و تارتاريك مي باشد و به همين علت ترش مزه است . حدود چهار و نيم درصد قند دارد و ويتامين ث يا اسيد اسكوربيك ،اسيد ماليك ان 6/6 درصد ، داراي مواد پكتيكي ، صمغ ، نوعي اسيد عطري و پاره اي نمك هاي معدني است .
در هر ميوه زرشك ( زرشك دانه دار) دو دانه و گاهي سه دانه ديده مي شود.ساييدن دانهْ زرشك براي درمان زخم روده به كار مي رود .
در اروپا شرابي از زرشك مي سازند كه براي مداواي تب و همراه با داروهاي ديگر براي رفع برخي انگل هاي دستگاه گوارش به كار مي رود . در ضمن اين شراب ترش مزه است و اثر قابض دارد .
در بيماري هي دهان به ويژه ورم لثه و واگذاري ان توصيه شده است كه بيمار برگ درخت زرشك را بجود يا جوشيده و صاف كرده ي ان را مزه مزه كند . در بيماري دهان به علت كمبود ويتامين ث آسكوربيك نيز بسيار مفيد است . جوشاندن برگ زرشك براي مداواي اسهال استفاده مي شود . كوبيدن برگ تازه زرشك را براي مداواي زخمها به صورت استعمال خارجي به كار مي برند .
گل زرشك نيز داراي ماده ي الكالوييدي است به نام اوكسياكانتين در پزشكي استفاده مي شود .